Một hình ảnh cá sấu do AI tạo ra và được chia sẻ tại Singapore đã dẫn tới một cuộc tìm kiếm quy mô lớn tại hồ chứa Pandan. Người đăng tải hình ảnh hiện phải đối mặt với các cáo buộc liên quan đến việc phát tán thông tin sai sự thật và cản trở quá trình điều tra.
Cảnh sát Singapore đã bắt giữ và truy tố một người đàn ông sau khi người này bị cáo buộc chia sẻ một hình ảnh do AI tạo ra, mô tả một con cá sấu nước mặn đang bơi tại một khu vực mặt nước công cộng. Nghi phạm là Ye Lin, 30 tuổi, người Myanmar. Theo cáo buộc, Lin đã đăng tải hình ảnh vào tháng trước, ngay lập tức làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng.
Hình ảnh giả cho thấy một con cá sấu cửa sông xuất hiện tại hồ chứa Pandan (Pandan Reservoir) — hồ chứa nước lớn nhất Singapore và cũng là địa điểm được sử dụng phổ biến cho các hoạt động vui chơi, thể thao ngoài trời.
Một hình ảnh giả, hậu quả thật
Vụ việc nhanh chóng vượt ra ngoài phạm vi một bài đăng trên mạng xã hội.
Cơ quan quản lý nguồn nước quốc gia Singapore đã tạm đình chỉ các hoạt động tại hồ chứa trong hai ngày để điều tra thông tin về khả năng xuất hiện cá sấu.
Nhân viên quản lý hồ cùng các cơ quan chức năng tiến hành tìm kiếm trên diện rộng nhưng không phát hiện cá sấu. Sau quá trình kiểm tra, nhà chức trách xác định hình ảnh được chia sẻ là giả. Các nhóm chèo thuyền rowing và canoeing tại Singapore cũng phải tạm dừng những hoạt động đã lên lịch trong thời gian điều tra.
Vụ việc cho thấy một đặc điểm ngày càng đáng chú ý của công nghệ tạo ảnh bằng AI: một hình ảnh không cần phải có thật để tạo ra những hậu quả hoàn toàn có thật.
“Cảnh sát sẽ không ngần ngại xử lý bất kỳ ai lan truyền thông tin sai lệch,” Lực lượng Cảnh sát Singapore cho biết trong một thông báo về vụ việc tuần này. “Ngoài việc gây hoang mang và phiền toái cho người dân, những thông tin sai lệch như vậy còn khiến các nguồn lực công bị huy động một cách không cần thiết để giải quyết các sự việc này.
Theo kênh tin tức Channel News Asia, cảnh sát Singapore cáo buộc rằng Lin đã gửi hình ảnh do AI tạo ra cho một đồng nghiệp tên là Min Min Oo vào khoảng 3 giờ chiều ngày 20 tháng 8. Mặc dù hình ảnh gốc không được chia sẻ công khai trên mạng, nhưng nó dường như mô tả một con cá sấu trông rất thật – sản phẩm của AI – đang ở trong hồ chứa nước Pandan thuộc khu vực phía tây Singapore. Đây là một địa điểm giải trí phổ biến, nơi người dân thường đến chèo thuyền canoe, kayak hoặc đi dạo ven hồ.
Ảnh minh họa: Một con cá sấu nước mặn con hoang dã đang nằm trên đầu mẹ tại Khu bảo tồn Đất ngập nước Sungei Buloh ở Singapore vào ngày 26 tháng 6 năm 2022. Ảnh: Then Chih Wey/Xinhua qua Getty Images. Cảnh sát Singapore không chia sẻ hình ảnh do AI tạo ra đang được đề cập.
"Hiện chưa rõ hình ảnh đó đã lan truyền ra sao ngoài phạm vi giữa Lin và đồng nghiệp, hay liệu anh ta có đăng nó lên mạng hay không, nhưng nó đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của Ủy ban Tiện ích Công cộng (PUB) – cơ quan quản lý nguồn nước quốc gia của Singapore. Tin rằng báo cáo là xác thực, PUB đã phát đi cảnh báo yêu cầu người dân thận trọng khi ở gần hồ chứa. Cơ quan này được cho là đã tạm dừng các hoạt động tại hồ chứa trong hai ngày và cử một đội đi tìm kiếm con cá sấu được cho là đang xổng ra ngoài. Hiệp hội Đua thuyền (Rowing) và Liên đoàn Canoe Singapore cũng được yêu cầu tạm dừng các hoạt động trong thời gian diễn ra cuộc tìm kiếm.
Đối mặt với hai cáo buộc
Theo BBC, Lin dự kiến sẽ nhận tội đối với các cáo buộc. Một trong những cáo buộc liên quan đến hành vi phát tán thông tin sai sự thật. Đây là một tội danh có thể bị phạt tới ba năm tù và tiền phạt gần 8.000 USD.
Sau khi đăng hình ảnh, Lin được cho là đã xóa hình ảnh do AI tạo ra cùng ứng dụng mà anh sử dụng để tạo hình ảnh. Hành động này bị cáo buộc đã gây cản trở cho quá trình điều tra và dẫn tới thêm cáo buộc về cản trở hoạt động tư pháp (obstruction of justice).
Tội danh này có mức hình phạt lên tới 7 năm tù.
Lin dự kiến sẽ ra tòa vào tháng 11 để chính thức trả lời các cáo buộc. Theo The Straits Times, anh được cho là không có ý định thuê luật sư.
Trong một tuyên bố, Lực lượng Cảnh sát Singapore (Singapore Police Force) cho biết các cuộc điều tra sơ bộ cho thấy Lin đã tạo hình ảnh AI mô tả một con cá sấu tại hồ chứa Pandan rồi gửi hình ảnh này cho một đồng nghiệp. Sau đó, anh được cho là đã xóa hình ảnh và ứng dụng liên quan nhằm che giấu hành động của mình.
Cảnh sát Singapore nhấn mạnh rằng việc phát tán thông tin sai sự thật không chỉ có thể gây hoang mang và bất tiện cho công chúng mà còn khiến các nguồn lực công bị huy động không cần thiết để xử lý những sự cố không có thật.
Nhà chức trách đồng thời kêu gọi người dân không lan truyền thông tin sai lệch hoặc những hình ảnh đã qua chỉnh sửa có khả năng gây hoang mang trong cộng đồng.
Đặc biệt, công chúng được cảnh báo không gửi thông tin bịa đặt hoặc bị thao túng, bao gồm hình ảnh do AI tạo ra và hình ảnh chỉnh sửa kỹ thuật số, cho cảnh sát hoặc các cơ quan chính phủ rồi trình bày chúng như thông tin xác thực.
Đây là ảnh thực tế được cấp phép qua Depositphotos.com và chỉ được sử dụng cho mục đích minh họa. Cảnh sát Singapore không chia sẻ hình ảnh do AI tạo ra đang được đề cập.
Khi hình ảnh tổng hợp trở thành vấn đề ngoài đời thực
Đối với ngành nhiếp ảnh, câu chuyện này đáng chú ý không chỉ vì một con cá sấu không tồn tại đã khiến lực lượng chức năng phải triển khai tìm kiếm.
Nó còn cho thấy một vấn đề lớn hơn mà ngành hình ảnh đang phải đối mặt: ranh giới giữa một hình ảnh được tạo ra để minh họa và một hình ảnh được sử dụng như bằng chứng về một sự kiện thực tế đang trở nên ngày càng quan trọng và tính trách nhiệm cao đối với việc chia sẻ, sử dụng hình ảnh của mỗi cá nhân lên mạng xã hội.
Những hệ quả tiềm tàng cũng không dừng lại ở việc gây hoang mang trong cộng đồng. Hình ảnh do AI tạo ra từng được sử dụng trong các tình huống có thể tác động đến danh tiếng cá nhân, phục vụ hành vi tống tiền hoặc gây nhiễu thông tin. Trong một số trường hợp, hình ảnh tổng hợp thậm chí từng góp phần tạo ra những biến động trên thị trường tài chính.
Điều này đặt ra một yêu cầu ngày càng rõ ràng đối với người làm ảnh, biên tập viên và độc giả: cần phân biệt giữa hình ảnh mang tính sáng tạo, hình ảnh minh họa và hình ảnh được tuyên bố là bằng chứng về một sự kiện có thật.
Một bức ảnh cá sấu do AI tạo ra có thể thoạt nhìn chẳng phải vấn đề quá nghiêm trọng. Nhưng khi nó được trình bày như một hình ảnh có thật, được chia sẻ trong cộng đồng và khiến các cơ quan chức năng phải huy động nguồn lực để xác minh, câu chuyện đã hoàn toàn khác. Và trong trường hợp này, hậu quả pháp lý có thể không chỉ dừng lại ở một bài đăng trên Internet — mà có thể lên tới nhiều năm tù.
Ảnh có thể làm giả bởi trí tuệ nhân tạo và chắc chắn không có thật nhưng trách nhiệm người dùng bức ảnh đó hoàn toàn là thật.
Nguồn Popsci/Petapixel