Bí quyết làm chủ các chế độ chụp macro focus bracketing & focus stacking giúp bức ảnh nét cực sâu

Một trong những rào cản lớn nhất khi bước chân vào thế giới Macro chính là độ sâu trường ảnh (DoF). Ở khoảng cách bấm máy cực gần, DoF mỏng đến mức dù bạn có khép khẩu sâu đến đâu thì việc khép nét toàn bộ chủ thể vẫn là điều "bất khả thi". Đó chính là lúc thuật toán Focus Bracketing và Focus Stacking phát huy sức mạnh.

Chụp ở khẩu độ mở f/1.8 tạo ra độ sâu trường ảnh nông (hàng trên), nhưng kỹ thuật chụp chồng ảnh lấy nét (hàng dưới) giúp việc chụp macro trở nên dễ dàng (Ảnh: Future)

Tận dụng tối đa tính năng Chụp bao nét (Focus Bracketing) và Xếp chồng nét (Focus Stacking) trên thân máy để kiến tạo những tác phẩm macro sắc nét đến hoàn hảo.

Bản chất của kỹ thuật này là ghi hình một chuỗi ảnh liên tiếp với các điểm lấy nét dịch chuyển dần từ trước ra sau, sau đó hợp nhất (stack) chúng lại thành một tệp ảnh duy nhất sở hữu độ nét sâu vượt giới hạn vật lý của ống kính.

Hiện nay, các hãng máy ảnh tích hợp công nghệ này theo hai hướng tiếp cận:

Focus Stacking (Chồng nét tự động): Hiện diện trên các dòng máy như Olympus OM-D E-M1 Mark III — máy ảnh sẽ tự động xử lý và xuất file ảnh đã ghép hoàn chỉnh ngay trong body.
Focus Bracketing (Chụp bao nét): Có mặt trên các mẫu máy như Canon EOS RP — máy sẽ thực hiện chuỗi chụp tự động, nhưng công đoạn ghép ảnh sẽ dành cho khâu hậu kỳ.

Cả hai giải pháp này đều mở ra khả năng tự do sáng tác: bạn hoàn toàn có thể mở khẩu tối đa ở f/1.8 để lấy dải bokeh mượt mà mà vẫn giữ trọn vẹn từng chi tiết sắc nét của chủ thể. Nếu thiết bị của bạn chưa hỗ trợ tự động, việc xoay nét thủ công từng tấm hoàn toàn có thể áp dụng. Tuy nhiên, tính năng tự động trên body sẽ giải phóng bạn khỏi sự mệt mỏi khi phải thao tác hàng chục, thậm chí hàng trăm frame hình.

QUY TRÌNH THỰC HÀNH TỪ A ĐẾN Z

01. Chuẩn bị bộ kit thích hợp

Bạn cần một body hỗ trợ Focus Bracketing (như Canon EOS RP hay Canon EOS 90D) hoặc dòng máy tích hợp Focus Stacking trực tiếp (như Olympus OM-D E-M1 Mark III hay Olympus OM-D E-M1X). Hãy kết hợp cùng một ống kính macro chuyên dụng để tối ưu độ phóng đại và chi tiết.

02. Liệu có thể cầm tay, không dùng chân máy?

Vì nguyên lý ghép ảnh đòi hỏi độ khớp hoàn hảo giữa các khung hình, việc giữ cố định góc máy là tiên quyết. Tuy nhiên, nếu bạn sở hữu đôi tay đủ vững (hoặc hệ thống chống rung IBIS hoạt động xuất sắc) và chỉ chụp một chuỗi ngắn khoảng 10 tấm trong vài giây, bạn vẫn có thể tì tay lên điểm tựa chắc chắn để thao tác.

Vì kỹ thuật chụp bù trừ tiêu cự (focus bracketing) dựa trên việc ghép nhiều bức ảnh giống hệt nhau—ngoại trừ sự thay đổi về điểm lấy nét—nên phương pháp này thực sự đòi hỏi phải sử dụng chân máy. Tuy nhiên, nếu bạn có đôi tay cực kỳ vững (hoặc máy ảnh có tính năng chống rung tốt) và chỉ chụp một loạt ảnh ngắn, bạn có thể thử chụp cầm tay.

Đối với bức ảnh này, chúng tôi chỉ chụp một loạt 10 tấm (chỉ mất vài giây) và tì chặt khuỷu tay lên mặt bàn; nhờ đó, độ ổn định được đảm bảo và không xảy ra hiện tượng dịch chuyển đáng kể nào giữa các khung hình.

03. Chân máy (Tripod) – Trợ thủ không thể thay thế

Nếu ý đồ nghệ thuật yêu cầu dải nét dày với chuỗi từ 50 đến 100 tấm (hoặc hơn), chân máy là thiết bị bắt buộc. Việc duy trì góc máy tuyệt đối không lệch khung trong suốt quá trình chụp là điều tay người không thể đáp ứng.

04. Thiết lập thông số tối ưu

Lấy nét: Thiết lập chế độ Lấy nét đơn điểm (Single Point AF) để làm chủ hoàn toàn vị trí bắt đầu.
Chế độ chụp: Kích hoạt tính năng hẹn giờ 2 giây (2s Self-timer). Thao tác này loại bỏ hoàn toàn vi rung do lực bấm của ngón tay gây ra.

05. Kích hoạt tính năng bracketing / stacking

Bây giờ, bạn cần kích hoạt chế độ "focus bracketing" (chụp bù trừ lấy nét) hoặc "focus stacking" (chồng ảnh lấy nét) trên máy ảnh. Thao tác này sẽ khác nhau tùy vào hệ thống máy ảnh bạn đang dùng, vì vậy hãy tham khảo sách hướng dẫn (hoặc tra cứu trên Google) nếu bạn không chắc tính năng này nằm ở đâu trong menu.

Truy cập Menu cài đặt và bật chế độ Focus Bracketing hoặc Focus Stacking tùy thuộc vào hệ máy bạn đang sử dụng.

06. Thiết lập Bracketing / stacking

Sau khi kích hoạt chế độ này, bạn cần chọn số lượng ảnh cần chụp – mức từ 20 đến 100 ảnh thường là đủ cho hầu hết các cảnh vật quy mô nhỏ. Thiết lập 'Focus increment' (hoặc tùy chọn tương đương) giúp điều chỉnh khoảng cách dịch chuyển tiêu điểm giữa các khung hình, trong khi tính năng 'Exposure smoothing' (nếu máy ảnh của bạn có hỗ trợ) sẽ giúp giảm thiểu những thay đổi nhỏ giữa các lần chụp.

07. Xác định điểm khởi đầu (Anchor Point)

Nếu cần tự tay ghép các bức ảnh chụp theo kỹ thuật lấy nét chồng (focus bracketing), bạn sẽ cần mở chúng trong phần mềm chỉnh sửa ảnh mà mình ưa thích.

Ví dụ, nếu đang sử dụng máy ảnh Canon EOS M6 Mark II, bạn hoàn toàn có thể chọn phần mềm Canon Digital Photo Professional; công cụ Depth Compositing (Ghép độ sâu trường ảnh) của nó rất dễ sử dụng và mang lại kết quả tốt. Vì vậy, việc sử dụng phần mềm xử lý ảnh chính hãng từ nhà sản xuất là một lựa chọn tuyệt vời.

Tuy nhiên, nếu muốn đạt kết quả tối ưu hơn, việc mở các tệp tin trong Photoshop thường sẽ cho ra thành phẩm nhỉnh hơn một chút. Hãy xem video để biết các bước thực hiện chi tiết.

Chọn điểm lấy nét đầu tiên bằng thao tác chạm màn hình hoặc xoay vặn thủ công. Điểm nét sẽ phát triển dần từ vị trí này về phía sau, do đó hãy luôn lấy nét vào vùng tiệm cận gần ống kính nhất của chủ thể.

08. Thực hiện chuỗi chụp

Sau khi đã xác định điểm lấy nét ban đầu, hãy nhấn nút chụp. Máy ảnh sẽ bắt đầu chụp số lượng khung hình đã chọn – và số lượng khung hình còn lại thường sẽ hiển thị đếm ngược trên màn hình. Hãy cố gắng giữ nguyên vị trí để tránh làm rung lắc chủ thể, sàn nhà, chân máy hoặc chính máy ảnh trong quá trình chụp!

Nếu máy ảnh của bạn có chế độ tự động hoàn toàn về xếp chồng tiêu cự (focus stacking), thì công việc khó khăn nhất đã được giải quyết – máy sẽ tự động ghép các bức ảnh lại với nhau giúp bạn! Tuy nhiên, nếu máy ảnh chỉ có tính năng chụp bù trừ tiêu cự (focus bracketing), thì bạn sẽ cần phải tự thực hiện công đoạn ghép ảnh...

09. Mở trình soạn thảo yêu thích của bạn (chỉ dùng Bracketing)

Nếu cần tự tay ghép các bức ảnh chụp theo kỹ thuật lấy nét chồng (focus bracketing), bạn sẽ cần mở chúng trong phần mềm chỉnh sửa ảnh mà mình ưa thích.

10. Tinh chỉnh và hoàn thiện tác phẩm tùy ý

Do các yếu tố như hiện tượng thay đổi tiêu cự hiệu dụng khi lấy nét (lens breathing) hoặc sự thay đổi ánh sáng môi trường trong quá trình chụp, file ghép có thể xuất hiện các quầng mờ (halo) hoặc lỗi viền (artifacts). Bạn chỉ cần dùng công cụ Spot Healing Brush hoặc Clone Stamp trong Photoshop để làm sạch các vùng lỗi, trả lại tác phẩm macro hoàn hảo và sắc nét từng chi tiết.

Ví dụ, bức ảnh bông hoa hồng ở trên được chụp bằng ánh sáng tự nhiên – thứ vốn thay đổi nhẹ khi mặt trời lúc ẩn lúc hiện sau những đám mây trong suốt quá trình chụp chuỗi 100 tấm ảnh để ghép. Kết quả là xuất hiện những quầng sáng khó coi quanh các mép cánh hoa hồng; tuy nhiên, vấn đề này có thể được khắc phục dễ dàng bằng công cụ Spot Healing Brush hoặc Clone Stamp trong Photoshop.

Theo DCW

..........................................

Đây là lý do tôi chụp ảnh macro